Gjuha shqype



Porsi kanga e zogut t'ver?s,
qi vallzon n'blerim t? prillit;
porsi i ambli flladi i er?s,
qi lmon gjit e drandofillit;
porsi vala e bregut t'detit,
porsi gj?ma e rrf?s zhgjetare,
porsi ushtima e nji t?rmetit,
ngjashtu ?' gjuha e jon? shqyptare.
Ah! po; ?' e amb?l fjala e saj?,
porsi gjumi m'nji k?rthi,
porsi drita plot uzdaj?,
porsi gazi i pamashtri;
edh? ndihet tue kumbue;
porsi fleta e Kerubimit,
ka'i bien qiellvet tue flutrue
n't'zjarrtat valle t'ameshimit.
Pra, mallkue njai bir Shqyptari,
qi k?t? gjuh? t? Per?ndis',
trashigim, q? na la i Pari,
trashigim s'ia len ai fmis;
edhe atij iu thaft?, po, goja,
q? p?rbuz? k?t? gjuh? hyjnore;
qi n'gjuh? t'huej, kur s'asht nevoja,
flet e t'veten e l?n mbas dore.
N? gjuh? shqype nanat tona
shi prej djepit na kan? th?nun,
se asht nj? Zot, qi do ta dona;
njat?, qi jet?n na ka dh?nun;
edhe shqyp na than? se Zoti
p?r shqyptar? Shqypnin? e fali,
se sa t'enden stina e moti,
do ta gzojn kta djal? mbas djali.
Shqyp na vete, po pik' m? para,
n'agim t'jet?s kur kemi shkue,
tue ndjek? flutra n?p?r ara,
shqyp m? s'pari kemi kndue:
kemi kndue, po arm?t besnike,
qi flakue kan? n'dor? t'shqyptar?vet,
kah kan? dek? kta p?r dh? t't'Parvet.
N? k?t? gjuh? edhe njai Leka,
qi'i rruzllim mbretnin s'i a, x?ni,
n? k?t? gjuh? edhe Kastriota
u pat fol? njatyne ushtrive,
qi sa t'dris? e diellit rrota,
kan? me k?n? ndera e trimnive.
Pra, shqyptar? ?do f?s qi t'jini,
geg? e tosk?, malci e qyteta,
gjuh?n t'uej kurr mos ta lini,
mos ta lini sa t'jet? jeta,
por p?r t? gjithmon? punoni;
pse, sa t'mbani gjuh?n t'uej,
fisi juej, vendi e zakoni
kan? me u mbajt? larg kamb?s s'huej,
Nper gjuh? shqype bota mbar?
ka me ju njoht? se ?'fis ju kini,
ka me ju njoht? p?r shqyptar?;
trimi n'za, sikurse jini.
Prandaj, pra, n'e doni fisin,
mali, bregu edhe Malcija
prej njaj goje sod t'brohrisim:
Me gjuh? t'veten rrnoft? Shqypnia!
Gjergj Fishta

Bag?ti e Bujq?sia (pjesa e par?)
O malet' e Shqip?ris? e ju o lisat' e gjat?!
Fushat e gj?ra me lule, q'u kam nd?r m?nt dit' e nat?!
Ju bregore bukuroshe e ju lumenjt' e kulluar!
?uka, kodra, brinja, g?rxhe dhe pylle t? gjelb?ruar!
Do t? k?ndonj bag?tin? q? mbani ju e ushqeni,
O vend?thit e bekuar, ju m?ndjen ma d?freni.

Ti Shqip?ri, m? ep nder?, m? ep emrin shqip?tar,
Z?mr?n ti ma gatove plot me d?shir? dhe me zjarr.

Shqip?ri, o m?ma ime, ndon?se jam i m?rguar,
Dashurin? t?nde kurr? zem?ra s'e ka harruar.

Kur d?gjon z?thin e s'?m?s qysh e le qengji kopen?,
Bleg?rin dy a tri her? edhe ik?n e merr dhen?,
Edhe n? i prefshin udh?n nj?zet a tridhjet? vet?,
E ta tr?mbin, ajy s'kthehet, po shkon n? mes si shigjet?,
Ashtu dhe z?m?ra ime m? le k?tu tek jam mua,
Vjen me vrap e me d?shir? aty n?r viset e tua.
Tek buron uj?t e ftoht? edhe fryn veriu n? ver?,
Tek mbin lulja me gas shum? dhe me bukuri e m'er?,
Ku i fryn bariu xhuras?, tek kullosin bag?tija,
Ku m?rzen cjapi me zile, atje i kam ment e mija.
Atje lint diell' i qeshur edhe h?na e g?zuar,
Fat' i bardh' e mir?sija n? at? v?nt jan? mbluar;
Nat'atje'sht? tjatr? nat? edhe dita tjat?r dit?,
N? pyjet' e gjelb?ruar, atje rrin? per?ndit?.

Mendje! merr fushat e malet, jasht?, jasht? nga qyteti,
Nga brengat, nga thashethemet, nga rr?muja, nga rr?meti.

Tek k?ndon th?ll?za me gas edhe zogu me d?shir?,
E qyqja duke qeshur, bilbili me ?mb?lsir?,
Tek hapet? tr?ndafili, atje ma ka ?nda t? jem,
Bashk? me shpest edhe un? t'ia th?rres k?ng?s e t'ia them;
T? shoh kedh?rit' e shqerrat, desht?, cjept?, dh?nt?, dhit?,
Qiellin' e sbukuruar, dhen? me lul'e me drit?.

Vash? bukurosh'e bariut! q? vjen me ll?r? p?rveshur,
Me zem?r? t? d?fryer e me buz?z? t? qeshur,
Me dy shqer?za nd?r duar, t? bukura si dhe vet?,
N? sythit t?nt e shoh gaz?, q? s'e kam gjetur nd? jet?.
Dashi sysk e me k?mbor?, q'e ke manar, po t? vjen pas,
Dhe qeni me bes' i larm? t? ndjek me d?shir' e me gas.
Dash? Per?ndin?, pa m? thua, a mos na pe bag?tin??
- Pash' atje pas m? t? gdhir?,... ja atje p?rtej tek vin?!

O! sa bukuri ka tufa! Sa gas bije bag?tija!
Vin? posi mblet' e plot?! I bekoft? Per?ndija!
N?p?r shesh' e n?r bregore jan? p?rhapur? shqerrat,
E kec?rit n?p?r rripat dhe n? gjethet e n? ferrat;
Sa me vrap e me gas bredhin edhe lozin shok me shok,
Aty p?rhapen? me nxit aty mblidhen? prap? tok,
Edhe prap? tuf?-tuf? p?rhapen? duke bredhur,
Duke ikur me vrap shum?, duke lojtur, duke hedhur.
Nxitojn' e s'lodhen? kurr? edhe, kur i merr urija,
Secili futet n? tuf?, sulet? ne m?m' e tija,
Posa gjen m?m?n e dashur edhe me vrap i hyn n? gji,
Rri m? gjunj? dhe z? sis?n e qum?shtin e ?mb?l pi;
Pa e ?ma me mall shum?, ndo dhi qoft? a ndo dele,
Bir' e vet?m e merr n? gji me gas e me p?rk?dhele.

Sa t? miraz? ke dh?n?, Zot i math e i v?rtet?!
E ?'nom t? bekuar vure p?r ?do gj? q'?sht? n? jet?!

Sa m? p?lqen bleg?rima, z?r'i ?mb?l' i bag?tis?,
Q?ngji edhe kec'i bukur, q? rri m? gjunj' e pi sis?!
P?rhapur? bag?tija n?p?r sheshe, n?p?r brinja,
N?r lajthi e n?p?r dushnja, nd?r murriza, n? d?llinja;
Bijen zilet' e k?mbor?t e fyelli e xhuraja,
Dheu bleron e gjelb?rojn? fusha, male, brigje, maja,
Edhe gjith? gj? e gjall? ndjen n? zem?r nj? d?shir?,
Nj? gas t'?mb?l' e t? shum?, o! sa bukur e sa mir?!
Pel?n e ndjek m?z'i bukur, lop?s i vete vi?i pas,
Dell?ndyshja pun?tore b?n folen? me t? math gas,
Ogi?i ik?n p?rpara, i bije tuf?s n? ball?,
Me zem?r t? ?elur shum? vete si trimi me pall?,
Zoqt? z?n? k?ng' e valle dhe po k?rcejn' e k?ndojn?,
E n?p?r dega me lule si ?ngj?llit fluturojn?,
Larashi ngrihet p?rpjet?, thua q'i shpie Per?ndis?
Nj? l?vdat? t? bekuar p?r g?zimt t? gjith?sis?,

Qielli sa ?sht' i kthiellt e sa ?sht? sbukuruar!
E dielli sa ndrin bukur mbi lulet t? lul?zuar!
Gjith? k?to lule ?'jan?, q? u ngjall? menj?her??
Ngaha qielli ke xbritur? Ver', o e bukura ver?!
?do lulez? ka me vehte nj? em?r e nj? fytyr?,
Nj? bukuri, nj? mir?si, nj? shtat, nj'er? e nj? ngjyr?,
Si dhe ?do dru e ?do pem?, edhe ?do bar e ?do flet?;
Sa ?sht? e bukur faq' e dheut! S't? z? syri gj? t? met?.

Gjith? kjo bukuri vall? nga dheu t? ket? mbleruar,
A me t? matht t? ti' Zoti pej parajs'e ka d?rguar?

Ve? nj? njeri shoh pa pun? dhe t? mjer' e t? brengosur,
T? k?putur, t? mjeruar, t? grisur e t? rreckosur;
Lip?n i gjori pa shpres?, se atje e pru p?rtimi,
S'i ka mbetur gas n? zemr?, se s'i la v?nt hidh?rimi.
Esht? njeri, si dhe neve, po epini, o t? pasur,
E mos e lini t? ur?t dhe t? mjer' e buz?plasur,
Se p?rtimn' e zi, q'e pruri t? gjor?n m? k?t? dit?,
Nuk' e dim? vet' e zgjodhi, apo ia dhan? Per?ndit?.
Edhe p?r nj? miz?, kur heq, i vjen keq njeriut t? mir?,
Z?m?ra s'thuhet? z?mr? me mos pasur? m?shir?.

Ah! edh' atje tej mbi udh? i duket i shkreti varri,
Rrethuar me lul'e me bar, nj? t? gjori udh?tari,
Q? ka vdekur i ri shum? e ka rar? lark sht?pis?,
M?rguar nga m?m' e motr? dhe pej gjith? njer?zis?;
Nj? zok i helmuar mi varrt i rri si m?m?z? dh'e qan,
Ndar? nga t? gjith? shok?t edhe zi p?r t? mjer? mban.

Tomor! o mal i bekuar, fron i lart?, q? rrij Zoti,
Pas fes? vjetr? q? kishin? shqip?tar?t? q?moti,
Dhe ti Mali-Plak i lart?, q? me syt' e tu ke par?
Luft?ra t? m?dha shum? e pun? q? kan? ngjar?.
O malet' e Shqip?ris?, q? mbani kryet p?rpjet?,
T?merr e frik? p?rhapni, p?rpini qiejt e ret?!
T? patundur? p?rjet? jini, pa, kur osh?tini,
Udh?tarit n? zem?r frik? t? madhe i vini;
Keni shk?mbenj, g?rxhe, lisa, lumenj dhe d?bor? nd? gji,
P?rsipr? lul?z' e gjethe dhe br?nda ergj?nt e flori,
E ju fusha bukuroshe edhe t? majm'e p?llore,
Ju sheshet e lul?zuar, ju bregore gjelb?rore,
Q'u fali Zoti t? mira, u mba me shum? pekule,
U dha bar e gjeth e veri, zoq e flutura e lule,
Zem?rn' e varf?r? time aty nd?r ju e kam mbluar,
Tek buron nga gjithi juaj uj'i ftoht' e i kulluar;
Jam lark jush i d?sh?ruar edhe s'e duronj dot mall?,
Po s'e di si dua un? do t'u shoh nj? her? vall??

T? pask?sha vrapn' e veriut, t? kisha krah? p?llumbi,
Nxitimn' e lumit me val?, q'ik?n me v?rtik si plumbi,
E t? vija n? gjit tuaj, nj' uj? t? ftoht? t? pinja,
Edhe n?p?r ato hije nj? cop? her? t? rrinja,
Syt' e ballit t'i xbavitnja, z?m?r?n? ta d?frenja,
Gaz?, q? pa?? nj?her?, prap' aty nd?r ju ta gjenja.
Opopo! Kshu pse m? vini p?rpara syve pa pushim,
O dit?t' e djal?ris?, o moj koh?z' e t? rit tim?

O flutura krah?shkruar, q? fluturon n?p?r er?,
As merr dhe z?mr?n? time me vehtez? dhe ma shpjer?
N?r malet t? Shqip?ris?, tek kullos?n bag?tija,
Tek i fryn bariu xhuras?, tek m? rrin? m?nt' e mija,
Ku shkon me zile t? madhe ogi?i p?rmes lajthis?,
Pa zjen e osh?tin mali ngaha z?r'i bag?tis?;
Marr?n? vrapn' e nxitojn?, derdhen n? gjoll? p?r krip?,
Dh?nt? nd?r shesh'e nd?r brigje, dhit? n? shk?mb e n? rrip?.

Naim Frasheri

Dua
Mbi bar dua t? prehem,
t? k?ndoj, t? d?frehem,
t? shoh rreth bag?tin?,
kur han? dhe pin?;

t? shoh fushat e blerta,
bim?t kur i fryen era,
njerzit kur punojn?
dhe ?upat kur k?ndojn?!

Ah, dua dhe lulet,
kur i shfaqin pekulet,
dhe fluturat q? ven?,
mbi to dua t? jen?;

bilbili t'ia thot?
n?n diellin e ngroht?.

Dua dhe Shqiperin?,
se atje kam sht?pin?,
kur rrija nep?r ferrat
edhe lozja me sheqerrat;

p?r k?t? kam d?shir?
dhe s'dua m? mir?,
atje dua t? shkoj,
sa t? jem e t? rroj!

Asdreni